वर्ण
नेपाली भाषाका वर्णहरुलाई कथ्य र लेख्य गरी दुई किसिममा राखेर अध्ययन गर्न सकिन्छ | अ देखि अ: सम्मका१३ओटा लेख्यस्वर वर्णहरु हुन्भने(अ,आ,इ,उ,ए,ओ) ६ ओटा कथ्य स्वर वर्णहरु हुन् |व्यन्जन वर्ण अन्तर्गतका क देखि ज्ञ सम्मका ३६ ओटा लेख्य व्यन्जनवर्णहरुहुन् भने (क,ख,ग,घ,ङ,/च,छ,ज,झ,/ट,ठ,ड,ढ,/त,थ,द, ध,न,/प,फ,बा,भ,म,/य,र,ल,व,स,ह,)२९ ओटा कथ्य व्यन्जन वर्णहरु हुन् |
कथ्य व्यन्जन वर्णहरुलाई उच्चारण स्थान,प्रयत्न,घोषत्व रप्राणत्व आधारमा वर्गीकरण गर्न सकिन्छ | जसलाई निम्नानुसार प्रस्तुत गरिएको छ –
उच्चारण स्थानका आधारमा –
१कण्ठ्य ( क,ख,ग,घ,ङ) -५२ वर्त्स्य (च,छ,ज,झ,/ट,ठ,ड,ढ,/न,र,ल,स,) -१२
३ दन्त्य( त,थ,द,ध,) -४
४ ओष्ठ्य (प,फ,ब,भ,म,व,) -६
५ अतिकण्ठ्य (ह) -१
६तालव्य (य) -१
If you have missed these:
👉 Read NEB Class 12 Nepali All Chapter Notes👉 Read NEB Class 11 Nepali All Chapter Notes
उच्चारणप्रयत्नका आधारमा
१ स्पर्शी (क,ख,ग,घ,/ट,ठ,ड,ढ,/त,थ,द,ध,/प,फ,ब,भ,) -१६२ स्पर्श सङ्घर्षी (च,छ,ज,झ,) -४
३ सङ्घर्षी (स,ह) -२
४ नसिक्य (ङ,न,म) -३
५ अर्धस्वर (य,व) -२
६ कम्पित (र) -१
७ पार्श्विक (ल) -१
घोषत्वका आधारमा
| १ | २ | ३ | ४ | ५ |
| क | ख | ग | घ | ङ |
| च | छ | ज | झ | - |
| ट | ठ | ड | ढ | - |
| त | थ | द | ध | न |
| प | फ | ब | भ | म |
य र ल व स ह
१ अघोष १,२,स(क,च,ट,त,प/ख,छ,ठ,थ,फ/स) -११
२ सघोष ३,४,५,य,र,ल,व,ह
(ग,ज,ड,द,ब/घ,झ,ढ,ध,भ/ङ,न,मय,र,ल,व,ह,) -१८
प्राणत्वका आधारमा
१ अल्पप्रण१,३,५,य,र,ल,व(क,च,ट,त,प/ग,ज,ड,द,ब/ङ,न,म/य,र,ल,व) -१७
२ महाप्राण २,४,स,ह
(ख,छ ठ,थ,फ/घ,झ,ढ,ध,भ/स,ह) - १२
अक्षर
शब्दमा भएका वर्णहरुबाट अक्षर बन्दछन | शब्दमा एक वा सो भन्दा बढी अक्षरहरु हुने भएकाले शब्दहरुको सहज उच्चारण गरेर अक्षर पत्ता लगाउन सकिन्छ | उच्चारणको पटकका आधारमा वा सासकाझोक्कका सहायताले अक्षर सङ्ख्या छुट्याउन सकिन्छ | जसलाई निम्नानुसार हेरौं-शब्द संरचना सङ्ख्या
राम राम् १
कलम क. लम् २
सामाजिक सा.मा.जिक् ३
परिभाषा प.रि.भा.सा ४
नगरपालिका न.गर्.पा.लि.का ५
If you have missed these:
- Class 11 Nepali Complete Notes and Exercise
- १. वीर पुर्खा (कविता) सम्पुर्ण अभ्यास
- २. गाउँको माया (सामाजिक कथा) सम्पुर्ण अभ्यास
- ३. संस्कृतिको नयाँ यात्रा (आत्मपरक निबन्ध) सम्पुर्ण अभ्यास
- ४. योगमाया (राष्ट्रिय जीवनी) सम्पुर्ण अभ्यास
- ५. साथीलाई चिठी (चिठी) सम्पुर्ण अभ्यास
- ६. त्यो फेरि फर्कला ? (मनोवैज्ञानिक कथा) सम्पुर्ण अभ्यास
- ७. पर्यापर्यटनका सम्भावना र आयाम (वस्तुपरक निबन्ध) सम्पुर्ण अभ्यास
- ८. लौ आयो ताजा खबर (लघु नाटक) सम्पुर्ण अभ्यास
- ९. सफलताको कथा (रिपोर्ताजमूलक रचना) सम्पुर्ण अभ्यास
- १०. कृषिशालामा एक दिन (संवाद) सम्पुर्ण अभ्यास
- ११. रारा भ्रमण (दैनिकी) सम्पुर्ण अभ्यास
- १२. जलस्रोत र ऊर्जा (वक्तृता) सम्पुर्ण अभ्यास

